Verstandskiezen of derde molaren: wat zijn ze en waarom hebben we ze?

Pijn aan de verstandskiezen

We hebben het allemaal wel eens meegemaakt: die doffe pijn die kan uitgroeien tot een vervelend, zeurend gevoel wanneer de verstandskiezen doorkomen en druk op het tandvlees veroorzaken. De ontwikkeling van verstandskiezen maakt deel uit van een evolutionair proces, maar wat zijn ze eigenlijk, en hebben we ze nog wel nodig?

Wat zijn verstandskiezen?

Verstandskiezen, ook wel derde molaren genoemd, zijn de laatste blijvende kiezen die doorkomen.

De tijd waarin verstandskiezen doorkomen verschilt per persoon. In sommige gevallen is er niet genoeg ruimte in de mondholte, wat kan leiden tot scheefgroei en het verschuiven van andere tanden. Hoewel ze niet bij iedereen doorkomen, zijn er in totaal vier verstandskiezen: twee in de bovenkaak en twee in de onderkaak (mandibula).

Verwijderen van verstandskiezen: is het de moeite waard?

Het verwijderen van verstandskiezen moet worden beoordeeld door een tandheelkundig specialist en wordt niet voor alle patiënten aanbevolen, omdat dit in sommige gevallen niet noodzakelijk is.

Laten we eens kijken naar de situaties waarin het trekken van verstandskiezen wordt aangeraden.

Wanneer moeten verstandskiezen worden verwijderd?

Als er niet genoeg ruimte is voor de verstandskiezen om correct door te komen en ze pijn of een infectie veroorzaken, zal de tandarts aanbevelen om deze kiezen te verwijderen. De specialist beoordeelt elk individueel geval en bepaalt of verstandskiezen preventief moeten worden verwijderd, bijvoorbeeld om toekomstige problemen te voorkomen of voorafgaand aan een orthodontische behandeling.

Enkele redenen waarom verstandskiezen mogelijk verwijderd moeten worden:

• Ingesloten verstandskiezen: deze zitten volledig verborgen in het tandvlees. Ingesloten verstandskiezen kunnen pijn veroorzaken door infecties, die de wortels of het bot van aangrenzende tanden kunnen aantasten. In sommige gevallen kunnen er ook cysten of tumoren rondom de verstandskiezen ontstaan.

• Ruimtegebrek in de kaak: wanneer de derde molaren niet genoeg ruimte hebben om zich goed te ontwikkelen, kunnen ze druk uitoefenen op de omliggende tanden en deze beschadigen.

• Gedeeltelijk doorgebroken verstandskiezen: deze komen slechts deels door het tandvlees heen. Doordat het lastig is om dit gebied goed te reinigen, hoopt voedsel zich op en ontstaat bacteriegroei. Dit kan leiden tot gaatjes, tandvleesabcessen en infecties.

• Orthodontische indicatie: wanneer een orthodontische behandeling dit vereist en een orthodontist dit noodzakelijk acht, kunnen verstandskiezen worden verwijderd.

Op welke leeftijd komen verstandskiezen door?

Hoewel dit per persoon verschilt, ligt de leeftijd waarop verstandskiezen meestal doorkomen tussen ongeveer 18 en 25 jaar.

Waarom heten ze verstandskiezen?

Ze worden verstandskiezen genoemd omdat ze meestal doorbreken tussen het 18e en 25e levensjaar. Terwijl het gebit zich in de kindertijd ontwikkelt, verschijnen verstandskiezen op een leeftijd waarop mensen geacht worden meer volwassenheid en oordeelsvermogen te hebben.

De naam wordt in veel talen op een vergelijkbare manier gebruikt en vaak letterlijk vertaald.

Waarom hebben we verstandskiezen en waar dienen ze voor?

Verstandskiezen helpen bij het kauwen van voedsel en hebben een functie die vergelijkbaar is met die van andere kiezen. Ze waren vooral nuttig voor onze voorouders, omdat zij hielpen bij het kauwen van hard en rauw voedsel, zoals vlees, en van planten en wortels die moeilijk te kauwen waren.

Hoe lang duurt het voordat verstandskiezen doorkomen?

Hoe lang het duurt voordat verstandskiezen doorkomen, verschilt per persoon. Bij sommigen komen alle vier tegelijk door, terwijl anderen slechts één verstandskies krijgen of er helemaal geen ontwikkelen. Bij klachten wordt daarom aangeraden een specialist te raadplegen, die de nodige onderzoeken uitvoert om te beoordelen of er voldoende ruimte is voor de verstandskiezen om door te komen en of dit op de juiste manier gebeurt, of dat het noodzakelijk is om ze te verwijderen.

Eerste tekenen van doorkomende verstandskiezen

Je vraagt je misschien af wat de eerste signalen zijn van doorkomende verstandskiezen. Als er onvoldoende ruimte is in de mondholte wanneer een verstandskies begint door te groeien, kun je symptomen opmerken zoals rood of gezwollen tandvlees, bloedend tandvlees, pijn in het gebied of in de hele kaak, en zelfs hoofdpijn.

Wat zijn de voordelen van het verwijderen van verstandskiezen?

Zoals eerder genoemd, liggen de voordelen van het verwijderen van verstandskiezen vooral in het voorkomen van scheefstand en overbezetting van het gebit, evenals het voorkomen van gaatjes en toekomstige problemen.

Gezond verwijderen van verstandskiezen

In grote lijnen zijn er geen ernstige bijwerkingen van het trekken van verstandskiezen, hoewel het normaal is dat de patiënt in de dagen na de ingreep lichte klachten ervaart, zoals pijn in het gebied, zwelling en enige nabloeding. De tandarts kan pijnstillers voorschrijven om de klachten te verlichten en geeft instructies over hoe je het gebied moet schoonhouden en spoelen in de eerste uren na de behandeling, of totdat het ongemak is verdwenen.

Kosten voor het verwijderen van verstandskiezen in Nederland

De kosten voor het verwijderen van verstandskiezen hangen af van verschillende factoren, zoals het type ingreep, het aantal verstandskiezen dat moet worden verwijderd en de positie van de tanden, evenals de gekozen kliniek. Bij de tandarts betaal je gemiddeld €50 tot €100 per kies. Dit is voor een relatief eenvoudige extractie en wordt bij volwassenen meestal niet vergoed vanuit de basisverzekering

Verstandskiezen verwijderen en orthodontie

Een van de meest gestelde vragen van patiënten is of het nodig is om verstandskiezen te laten verwijderen vóór een orthodontische behandeling. Elk geval moet afzonderlijk worden beoordeeld door een gekwalificeerde orthodontist. Hieronder wordt besproken in welke situaties het verwijderen van verstandskiezen kan worden overwogen.

Is het nodig om verstandskiezen te laten verwijderen voor een beugel of aligners?

Bij bepaalde malocclusies kan het in sommige gevallen nodig zijn om de bovenste en/of onderste verstandskiezen te verwijderen, vaak in combinatie met orthodontische verplaatsing van de tanden (distalisatie). Afhankelijk van de stand van het gebit kunnen tanden naar achteren of naar voren worden verplaatst om een goede uitlijning te bereiken met behulp van aligners of een beugel. Dit kan onder andere voorkomen bij klasse II- of klasse III-malocclusie, maar is niet in alle gevallen noodzakelijk.

In de volgende situaties kan het verwijderen van verstandskiezen vóór een orthodontische behandeling worden overwogen.

Voorbeelden:

• Klasse II: bij deze malocclusie staan de boventanden meer naar voren ten opzichte van de ondertanden. In sommige behandelingen kan distalisatie van de boventanden worden toegepast, waarbij de verstandskiezen in de bovenkaak een rol kunnen spelen in de behandelplanning. Het al dan niet verwijderen van onderste verstandskiezen hangt af van de individuele situatie en de functionele positie van het gebit.

• Klasse III: hierbij staan de ondertanden relatief meer naar voren dan de boventanden. In bepaalde gevallen kan distalisatie van de onderkaak worden overwogen. Ook hier wordt het verwijderen van verstandskiezen alleen gedaan wanneer dit binnen het behandelplan van de orthodontist noodzakelijk wordt geacht.

Beïnvloeden verstandskiezen je beugelresultaat?

In het verleden werd, om verschuivingen te voorkomen die zouden ontstaan door het doorkomen van verstandskiezen na een orthodontische behandeling, vaak aangeraden om deze te laten verwijderen. Tegenwoordig is dit nog steeds onderwerp van discussie en, hoewel het niet volledig eenduidig is, tonen steeds meer onderzoeken aan dat verstandskiezen op zichzelf geen andere tanden verplaatsen en dus niet verantwoordelijk zijn voor scheefstand of terugval na orthodontie.

Tegenwoordig worden aan het einde van een orthodontische behandeling retainers (vast of uitneembaar) geplaatst. Zolang deze worden gedragen zoals de orthodontist heeft voorgeschreven, blijft de stand en eindpositie van de tanden behouden, waardoor doorkomende verstandskiezen de orthodontische resultaten niet kunnen verstoren. Het is daarom essentieel dat de patiënt de instructies van de orthodontist opvolgt en de retentiebeugels correct gebruikt, zodat het resultaat op lange termijn behouden blijft en terugval wordt voorkomen.

Verstandskiezen verwijderen en Impress

Als je overweegt om je glimlach te verbeteren en je wilt weten of je verstandskiezen al zijn doorgekomen of nog zullen doorkomen, kunnen wij bij Impress je helpen. We maken röntgenfoto’s en voeren de nodige onderzoeken uit om de toestand van je derde molaren te beoordelen en je behoeften in kaart te brengen voordat we starten met een orthodontische behandeling.

Neem contact met ons op en vraag vrijblijvend een afspraak aan om meer te weten te komen over onze orthodontische behandelingen, prijzen en de voorbereidende behandelingen die beschikbaar zijn bij de dichtstbijzijnde Impress-kliniek.

Je kunt contact met ons opnemen door een afspraak te boeken via onze website, telefonisch of via WhatsApp op +31 70 808 0333.

We kijken ernaar uit je te ontmoeten!